Strona Główna


zapomniałeś hasło?

Artykuły
Historia prawa
Prawo za granicą
Słowniki
Polecamy porady
Wybrane konsekwencje podatkowe udzielania pożyczek w obrocie profesjonalnym.

Przedsiębiorca prowadzący dzialalność gospodarczą zajmujący sie udzielaniem pożyczek musi pamiętać o łączących się z tym faktem konsekwencjach podatkowych.

Na wstępie przypomnijmy, że umowa pożyczki uregulowana jest w Kodeksie Cywilnym. Zgodnie z dyspozycją art. 720 KC "Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego okresloną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości." W tym kontekscie istotnym będzie także treść paragrafu drugiego, który stwierdza, iż umowa pożyczki, której wartość przenosi ponad 500 złotych powinna być stwierdzona na piśmie (możliwa jest oczywiście forma notarialna).

W przypadku, gdy pożyczka zostanie określona formą aktu notarialnego rozliczenia z fiskusem staną się obowiązkiem notariusza. W umowie odsetki można ustalić dowolnie, z jednym jednak istotnym zastrzezeniem: nie mogą one przekraczać odsetek maksymalnych, które w stosunku rocznym wynoszą czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP (art. 359 § 2 oraz 3 Kodeksu Cywilnego). Odsetki te od 28 stycznia 2009 roku wynoszą 23%. Także jeśli wysokość odsetek przekracza tę wysokość, należą się odsetki maksymalne. Jeśli wysokość odsetek w umowie nie została określona, ale zapisano w niej, że odsetki się nie należą, oznacza to, że pożyczkobiorca obowiązany jest do zapłaty odsetek ustawowych.

Tyle odnośnie przypomnienia podstawowych informacji dotyczących umów pożyczek. A jak z konsekwencjami podatkowymi? Co do zasady umowa ta w zależności od stanu faktycznego powinna być opodatkowana podatkiem od czynnośći cywilnoprawnych bądź też podatkiem od towarów i usług.

I tak jeśli chodzi o podatek od czynności cywilnoprawnych to umowa pożyczki jak najbardziej podlega jego postanowieniom. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą zawarcia umowy pożyczki, a stawka podatku wynosi 2% . Zobowiązanym do zapłaty podatku jest podmiot biorący pożyczkę lub jej przechowawca. Istotnym jest jednak pamięć o tym, kiedy nie będziemy musieli opodatkowywać naszej umowy PCC.

I tak skoro czynności cywilnoprawne podlegają opodatkowaniu, jeśli ich przedmiotem są: rzeczy lub prawa majątkowe znajdujące się bądź wykonywane na terytorium RP oraz rzeczy i prawa majątkowe znajdujące się bądź wykonywane za granicą, gdy nabywca ma miejsce zamieszkania bądź siedzibę na terytorium RP to umowa pożyczki nie będzie podlegać PCC, jeśli dotyczy praw wykonywanych poza terytorium naszego kraju i jednocześnie nie została zawarta w Polsce lub z polskim pożyczkobiorcą. Jak wskazuje np. NSA w orzeczeniu sygnowanym III SA11/08 przyjęto następującą definicje pieniędzy "... Te szczególnego rodzaju rzeczy, znajdowały się w Polsce w chwili zawierania umowy."

Ponadto przepis artykułu 9 pkt 10 ustawy o PCC wprowadza możliwość uzyskania zwolnienia dla pożyczek udzielanych przez przedsiębiorców niemających siedziby lub zarządu w Polsce, którzy prowadzą działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek. Należy jednak ten szczególny status podmiotu udowodnić.

Najpopularniejsze zwolnienia z opodatkowania PCC to zwolnienie umów pożyczki udzielanych pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, bez względu na ich wysokość. Chodzi o pożyczki otrzymywane od: małżonka, dzieci, wnuków, prawnuków (zstępnych), rodziców, dziadków, pradziadków (wstępnych), pasierbów, rodzeństwa, ojczyma i macochy. Jednak warunkiem zwolnienia, gdy pożyczka uzyskana od jednej osoby bliskiej wraz z innymi ewentualnymi pożyczkami z ostatnich pięciu lat przekracza 9637 zł, jest zawiadomienie o niej urzędu skarbowego. Ponadto dla skorzystania z tego zwolnienia pożyczka pieniężna musi być przekazana na konto bankowe obdarowanego lub na jego konto w SKOK albo przesłana mu przekazem pocztowym. Otrzymujący pozyczkę musi ponadto złożyć deklarację w urzędzie skarbowym o takiej pożyczce w ciągu 14 dni od zawarcia umowy. Zwolnione z podatku są także pożyczki między innymi osobami niż należące do wskazanego kręgu najbliższych do łącznej kwoty 5 tyś. zł od jednego pożyczkodawcy, a od wielu pożyczkodawców - do 25 tyś. zł. Wskazane limity obejmują pożyczki (wraz z ostatnio udzieloną) z ostatnich trzech lat, licząc od 1 stycznia 2009 r. Podstawą prawną jest wspomniany już art. 9 ust. 10 ustawy o PCC. Warto dodać, że nie zapłacenie należnego PCC i późniejsze powoływanie się na fakt zawarcia umowy pożyczki grozi sankcją wynoszącą 20 procent od wartości umowy. Ta sama sankcja grozi najbliższym członkom rodziny, którzy skorzystali ze zwolnienia nie wypełniając dalszych jego warunków tj. przekazania na rachunek bankowy, SKOK, przekaz pocztowy oraz zawiadomienia US o pożyczce na formularzu PCC-3. Ponadto zwolnione są pożyczki udzielane z kas lub funduszy zakładowych, funduszy związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżenskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Dla naszych rozważań najważniejsze jest jednak to, że ustawodawca wyłączył z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynności, które są opodatkowane lub zwolnione na gruncie VAT (art. 2 ust. 4 ustawy o PCC).

Jak więc wygląda sprawa opodatkowania usług udzielania pożyczek podatkiem VAT?

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U, Nr 54, poz. 535, z pózn. zm.) podatnikiem jest m.in. osoba prawna wykonująca samodzielnie dzialalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działałności. Przez dzialałność gospodarczą rozumieć trzeba wszelką dzialalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarczą obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągly dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2). Należy także przypomnieć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów tu rozumieniu art. 7 wskazanej ustawy. Mając powyższe na uwadze, świadczenie usług podlegających zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce ma miejsce wówczas, gdy:
  a. świadczenie na charakter odpłatny oraz
  b. miejsce świadczenia ustalone zgodnie z przepisami o miejscu świadczenia
   usług przypada na. terytorium kraju (Rzeczpospolitej Polskiej) oraz
  c. świadczenie jest wykonywane na rzecz innego podmiotu (odbiorcy) - osoby
   fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości
   prawnej oraz
  d. świadczenie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT.

Można więc przyjąć, że udzielanie odpłatnej pożyczki jest świadczeniem usług na gruncie VAT.
Jeśli podmiot, który ich udziela będzie spełniał kryteria okreśslone w art. 15 ustawy wymienione powyżej to można uznać, że powinien być opodatkowany VAT.
Jak zatem wygląda sprawa opodatkowania VAT usług udzielania pożyczek? Otóż zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług usługi udzielania pożyczek przez przedsiębiorców klasyfikowane są jako usługa pośrednictwa finansowego pod symbolem PKWiU 65.22.10. Ponieważ zgodnie z art. art. 43 ust. 1 Ustawy o VAT zwalnia się usługi zamieszczone w załączniku nr 4 do ustawy i ponieważ zgodnie z tym załącznikiem zwolnione są usługi pośrednictwa finansowego klasyfikowane wedle symboli PKWiU 65-67 to usługi profesjonalnego udzielania pożyczek chociaż podlegają ustawie o VAT to jednak są od opodatkowania zwolnione. Także odsetki od tak udzielonych pozyczek są zwolnione z VAT, ale stanowią jednak obrót i powinny być uwzględnione w deklaracji.

Mariusz Szulc
Prawnik, w naszym serwisie udziela Porad On-Line dotyczących prawa podatkowego.
Opublikowano 09-26-2010



[ Strona Głowna | Kancelarie | Artukuły | Porady On-line | Praca ]
[ o Adwokat.com | Reklama | Kontakt ]

Copyright © 1997-2009 ADWOKAT.COM
Internetowe Księgarnie


Wydawnictwa


Wasze Opinie