Strona Główna


zapomniałeś hasło?

Artykuły
Historia prawa
Prawo za granicą
Słowniki
Polecamy porady
Prawo Karne

Prawo karne (materialne) (k.k.) jest jedną z dziedzin prawa, która określa czyny będące przestępstwami, oraz kary grożące za ich popełnienie. Prawo karne określa zasady odpowiedzialności, czyli ogół praw jakie ma odpowiedzialny za ich popełnienie, oraz środki karne i środki zabezpieczające, czyli cały system stosowania ograniczenia lub pozbawiania wolności w zależności od popełnionego czynu, jak i wysokość kary stosowanej w określonym przypadku.

Prawo karne procesowe (k.p.k.) jest tą dziedziną prawa karnego, która określa reguły postępowania organów państwowych w procesie karnym, tzn. takiej działalności która zmierza do ustalenia czy i przez kogo popełnione zostało przestępstwo i zmierza do osądzenia sprawcy przestępstwa. Prawo karne procesowe określa też uprawnienia i obowiązki osób uczestniczących w procesie karnym.

Prawo karne wykonawczwe (k.w.k.) jest również dziedziną prawa karnego, która reguluje tryb wykonywania kar orzeczonych za przestępstwo. Reguluje uprawniena osób skazanych, czyli cały system penitencjarny (więzienny).

Prawo karne skarbowe jest kolejną dyscypliną prawa karnego , która z kolei reguluje problematykę odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia skarbowe, tzn. czyny naruszające interesy Skarbu Państwa w zakresie podatków, ceł, obrotu dewizowego oraz gier losowych i totalizatorów. Prawo karne skarbowe wyraża się w Ustawie karnej skarbowej (u.k.s.), gdzie między innymi zostały odmiennie wyrażone niektóre zasady odpowiedzialności za popełnione przestępstwa.

Prawo karne wojskowe jest wyodrębnioną cześcią kodeksu karnego, w której zostały określone przestępstwa wojskowe związane z pełnioną przez nich służbą i dyscypliną wojskową. Chodzi tutaj między innymi o dezercję jak również o pewne przestępstwa niewojskowe popełnione przez żołnierza.

Dziedziną ściśle wiążącą się z prawem karnym jest postępowanie w sprawch nieletnich. Nie jest to część prawa karnego, gdyż w stosunku do nieletnich w prawie polskim nie stosuje się kar, lecz są to środki wychowawcze i poprawcze. Zastosowane jednak tych środków może wiązać się z popełnieniem przestępstwa.

Prawo o wykroczeniach (prawo karnoadministracyje) jest dziedziną prawa stosunkowo blisko spokrewnioną z prawem karnym. Przepisy należące do tej dziedziny prawa zawarte są głównie w kodeksie wykroczeń (k.w.), a w zakresie procedury w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Kw. nie nazywa odpowiedzialności za wykroczenie odpowiedzialnościa karną, niemniej jednak istota tych dwóch rodzajów odpowiedzialności jest taka sama, jeśli chodzi o wymierzanie kar za czyny zabronione przez ustawę.

Można powiedzieć, że prawo o wykroczeniach od prawa karnego różni głównie waga czynów, którymi każda z tych dziedzin prawa się zajmuje. Jednakże granica między tymi dwoma rodzajami czynów jest w pewnym stopniu płynna i zdarza się, że ustawodawca przekształca dotychczasowe przestępstwa w wykroczenia lub odwrotnie. Chrakterystyczne dla wykroczeń jest też to, że inaczej niż przy przestępstwach ich popełnienie nie łączy się przeważnie z moralnym potępieniem sprawcy. Sprawy o wykroczenia w pierwszej instancji rozpatrywane są przez organy pozasądowe - kolegia do spraw wykroczeń.

Trzeba tutaj też powiedzieć o dziedzinach pokrewnych prawu karnemu, a zajmujących się również aspektami przestępstwa, przestępczości czy kary. Takimi dziedzinami nauki jest kryminologia, wiktymologia i kryminalistyka.

Kryminologia jest nauką o przestępczości i przestępcy. Uprawia się ją w formie badań empirycznych i formułuje się na ich podstawie uogólniające twierdzenia o badanych zjawiskach. Badanie przestępczości polega głównie na opisywaniu jej rozmiarów, struktury, dynamiki i skutków społeczych. Kryminologia poświęca najwięcej miejsca przyczynom przestępczości.

Wiktymologia jest nauką o ofierze przestępstwa. Z języka łacińskiego victima oznacza ofiarę. Jest stosunkowo młodą dziedziną nauki i stanowi jakby dopełnienie kryminologi. Zajmuje się zjawiskiem pokrzywdzenia przestępstwem (wiktymizacją) i osobą pokrzywdzonego. W szczególności wiktymologia zajmuje się badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa, zwłaszcza ustaleniem czynników tworzących podatność na stanie się ofiarą przestępstwa, oraz metod zapobiegania ewentualnej wiktymizacji.

Kryminalistyka z kolei jest nauką o metodach i środkach wykrywania przestępstw, oraz wykrywania i ścigania ich sprawców. Zajmuje się również uzyskiwaniem i utrwalaniem środków dowodowych dla celów procesu karnego. Kryminalistyka zajmuje się również metodami i środkami technicznymi zapobiegania przestępstwom.

Prawo karne kieruje się zasadą, że odpowiedzialność karna jest konsekwencją popełnienia przez człowieka czynu zabronionego (działania lub zaniechania). Prawo karne opiera się na zasadzie winy. Oznacza to, że sprawca czynu zabronionego ponosi odpowiedzialność karną tylko wtedy, gdy z określonego czynu który wyrządził można na podstawie obowiązującego prawa postawić mu zarzut. Zatem nie popełnia przestępstwa ten, którego czyn nie jest zagrożony karą, ani ten który może udowodnić w czasie popełnianego czynu zabronionego swoją niepoczytalność, lub jest osobą nieletnią.


Opublikowano 01-15-2004



[ Strona Głowna | Kancelarie | Artukuły | Porady On-line | Praca ]
[ o Adwokat.com | Reklama | Kontakt ]

Copyright © 1997-2009 ADWOKAT.COM
Internetowe Księgarnie


Wydawnictwa


Wasze Opinie